نسخه چاپی دانلود صوت کتاب منبع [محل این فیش]

پخش کننده صوت


مجموعه‌آثاراستادشهیدمطهری، ج۲۳، ص: ۱۱۸

۴. عشق

گاهی عشق- مثل آنچه که در عرفان و تصوف و در غزلیات عرفانی ما هست- تنها ارزش انسانی می‌شود: «جلوه‏ای کرد رخش دید ملک عشق نداشت» و یا:
فرشته عشق نداند که چیست، قصه مخوان
بخواه جام و گلابی به خاک آدم ریز «۲»
دیگر، تمام ارزشهای دیگر حتی عقل [نادیده گرفته می‌شوند.] عرفا که

پاورقی : (۲) [استاد در حاشیه خود بر دیوان حافظ (آیینه جام) چنین نوشته‌اند: «در نسخه انجوی چنین است: فرشته عشق نداند که چیست قصه مخوان./ بخواه جام و شرابی به خاک آدم ریز.
به نظر ما در مصراع اول، نسخه انجوی و در مصراع دوم، نسخه حاضر [که مصراع اول آن چنین است: فرشته عشق نداند که چیست‌ای ساقی] مرجّح است.»]

مجموعه‌آثاراستادشهیدمطهری، ج۲۳، ص: ۱۱۹

گرایششان به ارزش عشق است، اصلًا گرایش ضد عقل دارند و رسماً با عقل مبارزه می‌کنند. حافظ می‌گوید:
صوفی از پرتو می‌راز نهانی دانست
گوهر هرکس از این لعل توانی دانست
شرح مجموعه گل «۱» مرغ سحر داند و بس
که نه هرکو ورقی خواند معانی
دانست می‌خواهد بگوید فقط و فقط عارف با مرکب عشق، به عرفان حق می‌رسد. در چند بیت بعد می‌گوید:
ای که از دفتر عقل آیت عشق آموزی
ترسم این نکته به تحقیق نتانی دانست
مخاطبش در این بیت، بوعلی سیناست که در آخر اشارات [سخن از عشق گفته است.] پس، از نظر اینها اساساً انسان و انسانیت عبارت از عشق می‌شود و عقل به دلیل اینکه عقال و پای بند است، بکلی محکوم می‌شود. یک وقت هم می‌بینید تنها ارزش، می‌شود ارزش عقل و فکر. انسان می‌گوید این حرفها چیست، اینها همه خیالات است. بوعلی سینا گاهی در بین صحبتهایش می‌گوید: این حرفها اشبه به خیالات صوفیه است، باید با مرکب عقل جلو رفت.

پاورقی : (۱) «مجموعه گل» یعنی ذات مستجمع جمیع کمالات، یعنی ذات حق.



کلمات کليدی : عشق افراط
منبع : فصل دوم از کتاب انسان کامل
شماره صفحه در کتاب منبع : ۴۲-۴۳
تاریخ ایراد سخنرانی : رمضان ۱۳۵۳ مسجد جاوید(تهران)

لطفاً نظر خود را بنویسید: